התכנית ללימודי תרבות ערבית-יהודית

אודות:

התכנית ללימודי תרבות ערבית-יהודית היא תכנית לימודים חדשה לתואר ראשון, המוקמת כתכנית בין-אוניברסיטאית, בשיתוף של החוג לספורת באוניברסיטת תל-אביב והמחלקה ללימודים רב-תחומיים באוניברסיטת בן גוריון בנגב. התכנית תחל לפעול בתחילת שנת הלימודים תשע"ח, 2018-2017.

התכנית החדשה מתמקדת במקצועות השפה, הספרות, ההיסטוריה וההגות של היהודים דוברי הערבית בארצות האסלאם באלף השנים האחרונות. התכנית משלבת לימודי שפה ערבית ספרותית עם היכרות נרחבת עם הערבית-היהודית הקלאסית.

זו התכנית הראשונה בארץ שבה יתאפשר לכם להיכנס לתחומה של תרבות מרתקת, כזו שלא נידונה עד כה בהיקף ובמיקוד הראויים לה. לצד שיעורי מבוא בהיסטוריה, בספרות ובהגות, תוזמנו ללמוד על המפגש בין פיוט, שירת חשק, הלכה וקבלה, מדרש ופילוסופיה, כפי שנוצרו על ידי יהודי העולם המוסלמי. התכנית גם תציע שיעורים וסמינרים לשאלת הכתיבה הערבית-יהודית בעת החדשה ולספרות והשירה המזרחית בדורות האחרונים. היא אף תעמוד היטב על זיקתה של התרבות לגופי המסורת היהודית ולספרות החול הערבית.

לצד חדשנותה הדיסציפלינרית מבקשת התכנית להציע גם מערך תיאורטי ומתודולוגי חדשני המשיב באופן רב-ערכי לשאלות מרכזיות במדעי הרוח בישראל: שאלת החילון והדיאלקטיקה של המסורת, הזיקות בין יהדות לאסלאם, ביקורת האוריינטליזם, היחסים בין עברית לערבית ועוד.

 

מלגות:

התכנית תציע מלגות ומענקי לימוד למועמדים ולתלמידים מצטיינים.

 

תנאי קבלה:

תנאי הקבלה לתכנית יהיו על פי תנאי הקבלה הכלליים בפקולטה למדעי הרוח.

תלמידים המצטרפים לתכנית אינם נדרשים לידע מוקדם בערבית. תלמידים בעלי ידע מוקדם בערבית ספרותית יוכלו להיבחן בבחינת בקיאות.

 

מבנה התכנית:

הלימודים יתנהלו במסגרת דו-חוגית, לצד לימודים לתואר ראשון בחוג נוסף (בחוג לספרות, בחוג אחר בפקולטה למדעי הרוח, או בפקולטה אחרת באוניברסיטת תל-אביב). יש ללמוד סה"כ 60 שעות סמסטריאליות בתכנית ללימודי תרבות ערבית-יהודית הבין-אוניברסיטאית.

מבנה הלימודים:

הלימודים בתכנית כוללים לימודי ליבה משותפים (חובה), קורסי שפה, קורסי בחירה וסמינרים בשתי האוניברסיטאות (אוניברסיטת תל-אביב ומאוניברסיטת בן-גוריון). בנוסף יתקיימו ימי עיון, כנסים, סמינר מחלקתי וסדנאות מחקר משותפים לשתי האוניברסיטאות.

קורסי שפה: תכנית הלימודים כוללת לימודי שפה ערבית ספרותית בהיקף של 12 ש"ס. כאמור, תלמידים המצטרפים לתכנית אינם נדרשים לידע מוקדם בערבית. תלמידים שיש להם ידע מוקדם בערבית ספרותית יוכלו להיבחן בבחינת מיון על פיה יקבע אם עליהם ללמוד קורסים שפה נוספים במסגרת התואר. בעלי פטור בערבית ספרותית ילמדו קורסי בחירה במקום נקודות לימוד השפה הערבית הספרותית המוגדרות בתכנית.

קורסי ליבה: 30 ש"ס. מתוכם 20 ש"ס באוניברסיטת תל-אביב ו-10 ש"ס באוניברסיטת בן-גוריון.

קורסי בחירה: 10 ש"ס. הסטודנטים יוכלו לבחור איזה חלק מתוכם ללמוד באוניברסיטת תל-אביב, ואיזה חלק ללמוד באוניברסיטת בן-גוריון.

סמינרים: 8 ש"ס. מתוכם 4 ש"ס באוניברסיטת תל-אביב ו-4 ש"ס באוניברסיטת בן-גוריון.

לאחר ביצוע ההרשמה וקבלת אישור על קבלה ללימודים יבנו תלמידי התכנית את מערכת השעות בעזרת יועצי התכנית, על פי רשימת הקורסים הרלוונטיים המופיעה בידיעון.  

 

רשימת קורסי הליבה בתכנית לימודי תרבות ערבית-יהודית

אוניברסיטת תל-אביב

מ-ערב. אוריינטציה - בתרבות המערבית

2 ש"ס

בין עברית לערבית – ספרות, היסטוריה, תרבות, לשון, זהות

2 ש"ס

קווים מאפיינים בספרות הקלאסית

2 ש"ס

יצירות מופת בשירה העברית בימי הביניים

2 ש"ס

מבוא לתולדות יהודי ארצות האסלאם בעת החדשה

2 ש"ס

מבוא לערבית יהודית

דרישת קדם: ערבית ספרותית רמת מתחילים

4 ש"ס

קריאה משווה בטקסטים בערבית יהודית חדשה

דרישת קדם: קורס "מבוא לערבית יהודית"

2 ש"ס

השכלה, מיסיון ואימפריאליזם: "יהודי המזרח" במאה ה- 19

4 ש"ס

סה"כ באוניברסיטת ת"א

20 ש"ס

 

קורסי שפה ערבית ספרותית עד לרמת פטור

 

אוניברסיטת בן-גוריון

בין מזרח למערב: יהדות, נצרות ואיסאלם

2 ש"ס

אבני דרך בתרבות היהודית ערבית (סדרת הרצאות)

2 ש"ס

הקול המזרחי בספרות העברית

2 ש"ס

תיאוריות במאה ה-20 – מניטשה עד דרידה

4 ש"ס

סה"כ באוניברסיטת בן גוריון

10 ש"ס

 

יועצי התכנית:

פרופ' גלילי שחר gshahar@post.tau.ac.il

ד"ר אלמוג בהר almogbehar@gmail.com

 

תשלום שכר הלימוד וקבלת שירותים

שכר הלימוד משולם לאוניברסיטת האם בה נרשם הסטודנט כנהוג בכל מוסד ומוסד. סטודנט בתוכנית יהיה פטור מכל תשלום בגין לימודיו באוניברסיטאות האחרות המשתתפות בתוכנית, ויהיה זכאי לקבל את כל השירותים הניתנים באוניברסיטאות האחרות (כגון: ספריה, כרטיס נבחן).

 

רישום מקוון לתכנית

 

نص – موقع قسم الأدب

البرنامج لدراسة الثقافة العربية-اليهودية

 

عن البرنامج:

البرنامج لدراسة الثقافة العربية-اليهودية  هو برنامج دراسي جديد للبكالوريوس (BA) وهو مشترك بين جامعتي تل-أبيب (قسم الأدب) وبن-غوريون بالنقب (قسم الدراسات متعدّدة المجالات). ينطلق البرنامج بدءًا من السنة الدراسية 2017-2018.

يركّز البرنامج على مواضيع اللغة، والأدب، والتاريخ والفكر اليهودي المنبثق من الدول العربية-الإسلامية في الألفية الأخيرة. يشمل البرنامج تعليم اللغة العربية الفصحى والتعرّف عن كثب على اللغة العربية-اليهودية الكلاسيكية.

إنّ هذا البرنامج هو الأوّل من نوعه في البلاد، والذي يتيح لكم التعرّف على ثقافة شيّقة التي لم تتلقى الاهتمام والدراسة التي تستحقهما. بالإضافة للدروس الأساسية في التاريخ، الأدب والفكر، سوف تتاح لكم الفرصة بدراسة الانشاد الديني (פיוט)، شعر الشهوة (שירת חשק)، الشريعة اليهودية (הלכה) والتصوّف اليهودي (קבלה)، والاساطير والفلسفة اليهودية التي انتجها يهود العالم الإسلامي. يقدّم البرنامج أيضًا حصص وندوات تناقش مسألة الكتابة اليهودية-العربية المعاصرة، وبالأخصّ الأدب والشعر الشرقيّ في الأجيال الأخيرة. يركّز البرنامج على علاقة الثقافة العربية-اليهودية والتقليد اليهودي والأدب العربي.

بالإضافة الى التجديد الاتّساقي (التجديد في الحقل المعرفي) الذي يقدّمه هذا البرنامج، فهو يعرض سلّة نظرية ومنهجية نوعية تقدّم أدوات متنوّعة لتناول أسئلة مركزية في دراسات الآداب في إسرائيل: مثل مسألة العلمانية وجدليتها مع التقليد، العلاقات بين اليهودية والإسلام، نقد الاستشراق، العلاقة بين العبرية والعربية، وأسئلة أخرى.

منح:

يقدّم البرنامج منح وإعانات تعليمية للمتقدّمين والطلّاب المتفوّقين.

شروط القبول:

تتبع شروط القبول للبرنامج شروط القبول العامة في كلية الآداب.

لا يُشترط التسجيل بمعرفة اللغة العربية.

يمكن تقديم الطلاب اللذين يجيدون العربية الفصحى لامتحان من أجل تقييم مستواهم.

مبنى البرنامج:

التعليم في البرنامج يكون مزدوج الأقسام (דו-חוגי) بالإضافة الى التعليم في قسم إضافي (في قسم الأدب، في قسم آخر في كلية الآداب، أو في كلية أخرى في جامعة تل-أبيب). على الطالب إتمام 60 ساعة فصلية  في البرنامج لدراسة الثقافة العربية-اليهودية .

مبنى التعليم:

يشمل البرنامج التعليمي حصص أساسية مشتركة (إجبارية)، مسارات لغة، مسارات اختيارية وندوات في جامعتي تل-أبيب وبن-غوريون. بالإضافة الى ذلك، سيستضيف البرنامج مؤتمرات وندوات بحثية مشتركة.

لا يُشترط التسجيل بمعرفة اللغة العربية. يمكن تقديم الطلاب اللذين يجيدون العربية الفصحى لامتحان من أجل تقييم مستواهم. على الطلّاب المعفيين من تعلّم اللغة العربية الانتساب الى مساقات اختيارية بعدد نقاط مساق تعلّم العربية الفصحى التي يحددها البرنامج.

  • مسارات أساسية: 30 ساعة فصلية. منهم 20 ساعة فصلية في جامعة تل-أبيب و10 ساعة فصلية في جامعة بن-غوريون.
  • مسارات اللغة (في جامعة تل-أبيب) – 12 ساعة فصلية. الطلاب المعفيين من دراسة اللغة العربية يبدّلون هذه النقاط بمسارات اختيارية.
  • المسارات الاختيارية – 10 ساعات فصلية. يستطيع الطلاب تقسيم هذه الساعات بين جامعتي تل-أبيب وبن-غوريون.
  • ندوات – 8 ساعات فصلية، منها 4 ساعات فصلية في جامعة تل-أبيب و 4 ساعات فصلية في جامعة بن-غوريون.

 

بعد التسجيل في جامعة تل-أبيب واستلام القبول للبرنامج في الأقسام المختارة، على الطلاب بناء برامجهم التعليمية مع المستشارين في الجامعة الأم. (قائمة المسارات موجودة في سجل الأقسام لكل جامعة).

مستشاري البرنامج:

بروفيسور جليلي شاحار: gshahar@post.tau.ac.il

د. الموج بيهار: almogbehar@gmail.com

 

تسديد رسوم التعليم وتلقّي الخدمات

تُدفع رسوم التعليم للجامعة الأم كما معمول به في جميع المؤسسات. الطلاب المنتسبون لهذا البرنامج معفيون من أيّة رسوم للتعليم في الجامعة الأخرى المشتركة في البرنامج، ويحق لهم تلقي جميع الخدمات المتوفّرة في الجامعة الأخرى (مثل استخدام المكتبة وبطاقة ممتحَن).

אוניברסיטת תל-אביב, ת.ד. 39040, תל-אביב 6997801
Developed by
UI/UX Basch_Interactive