התוכנית ללימודי תרבות ערבית-יהודית البرنامج لدراسة الثقافة العربية-اليهودية

אודות:

התוכנית ללימודי תרבות ערבית-יהודית היא תוכנית לימודים חדשה לתואר ראשון, המוקמת כתוכנית בין-אוניברסיטאית, בשיתוף של החוג לספרות באוניברסיטת תל-אביב והמחלקה ללימודים רב-תחומיים באוניברסיטת בן גוריון בנגב. התוכנית נפתחה בשנת הלימודים תשע"ח, 2018-2017.

התוכנית החדשה חובקת כאלף שנים של תרבות ערבית-יהודית, ועוסקת בשאלות הנוגעות בשפה, בספרות, בהיסטוריה ובפילוסופיה. שאלות אלו נוגעות בתרבותם ויצירתם של יהודים וערבים בארצות האסלאם באלף השנים האחרונות, אך גם דנה בנושאים אקוטיים עכשוויים: משאלות על הזהות והיצירה המזרחית ועד הספרות הפלסטינית בישראל.

לצד חדשנותה הדיסציפלינרית מבקשת התוכנית להציע גם מערך תיאורטי ומתודולוגי חדשני המשיב באופן רב-ערכי לשאלות מרכזיות במדעי הרוח בישראל: שאלת החילון והדיאלקטיקה של המסורת, הזיקות בין יהדות לאסלאם, ביקורת האוריינטליזם והיחסים עם תרבות המערב, הזיקות בין עברית לערבית ועוד.

 

عن البرنامج:

البرنامج لدراسة الثقافة العربية-اليهودية هو برنامج دراسي جديد للبكالوريوس (BA) وهو مشترك بين جامعتي تل-أبيب (قسم الأدب) وبن-غوريون بالنقب (قسم الدراسات متعدّدة المجالات). انطلق البرنامج بدءًا من السنة الدراسية 2017-2018.

يركّز البرنامج على مسائل اللغة، والأدب، والتاريخ والفلسفة المنبثقة من الدول العربية-الإسلامية في الألفية الأخيرة، وتعالج أيضًا مسائل معاصرة ملحّة، من مسائل المتعلّقة بالهوية اليهودية الشرقة وحتى الأدب الفلسطيني.

بالإضافة الى التجديد الاتّساقي (التجديد في الحقل المعرفي) الذي يقدّمه هذا البرنامج، فهو يعرض سلّة نظرية ومنهجية نوعية تقدّم أدوات متنوّعة لتناول أسئلة مركزية في دراسات الآداب في إسرائيل: مثل مسألة العلمانية وجدليتها مع التقليد، العلاقات بين اليهودية والإسلام، نقد الاستشراق، العلاقة بين العبرية والعربية، وأسئلة أخرى.

 

מלגות:

התכנית תציע מספר מלגות ומענקי לימוד.

منح:

يقدّم البرنامج منح وإعانات تعليمية للمتقدّمين والطلّاب المتفوّقين.

 

תנאי קבלה:

תנאי הקבלה לתכנית יהיו על פי תנאי הקבלה הכלליים בפקולטה למדעי הרוח.

תלמידים המצטרפים לתכנית אינם נדרשים לידע מוקדם בערבית. תלמידים בעלי ידע מוקדם בערבית ספרותית יוכלו להיבחן בבחינת בקיאות.

شروط القبول:

تتبع شروط القبول للبرنامج شروط القبول العامة في كلية الآداب.

لا يُشترط التسجيل بمعرفة اللغة العربية.

يمكن تقديم الطلاب اللذين يجيدون العربية الفصحى لامتحان من أجل تقييم مستواهم.

 

מבנה התכנית:

הלימודים יתנהלו במסגרת דו-חוגית, לצד לימודים לתואר ראשון בחוג נוסף (בחוג לספרות, בחוג אחר בפקולטה למדעי הרוח, או בפקולטה אחרת באוניברסיטת תל-אביב).

יש ללמוד סה"כ 60 שעות סמסטריאליות בתכנית ללימודי תרבות ערבית-יהודית הבין-אוניברסיטאית.

مبنى البرنامج:

التعليم في البرنامج يكون مزدوج الأقسام (דו-חוגי) بالإضافة الى التعليم في قسم إضافي (في قسم الأدب، في قسم آخر في كلية الآداب، أو في كلية أخرى في جامعة تل-أبيب).

على الطالب إتمام 60 ساعة فصلية في البرنامج لدراسة الثقافة العربية-اليهودية.

 

מבנה הלימודים:

הלימודים בתכנית כוללים לימודי ליבה משותפים (חובה), קורסי שפה, קורסי בחירה וסמינרים בשתי האוניברסיטאות (אוניברסיטת תל-אביב ומאוניברסיטת בן-גוריון). בנוסף יתקיימו ימי עיון, כנסים, סמינר מחלקתי וסדנאות מחקר משותפים לשתי האוניברסיטאות.

קורסי שפה: תכנית הלימודים כוללת לימודי שפה ערבית ספרותית בהיקף של 12 ש"ס. כאמור, תלמידים המצטרפים לתכנית אינם נדרשים לידע מוקדם בערבית. תלמידים שיש להם ידע מוקדם בערבית ספרותית יוכלו להיבחן בבחינת מיון על פיה יקבע אם עליהם ללמוד קורסים שפה נוספים במסגרת התואר. בעלי פטור בערבית ספרותית ילמדו קורסי בחירה במקום נקודות לימוד השפה הערבית הספרותית המוגדרות בתכנית.

קורסי ליבה: 30 ש"ס. מתוכם 20 ש"ס באוניברסיטת תל-אביב ו-10 ש"ס באוניברסיטת בן-גוריון.

קורסי בחירה: 10 ש"ס. הסטודנטים יוכלו לבחור איזה חלק מתוכם ללמוד באוניברסיטת תל-אביב, ואיזה חלק ללמוד באוניברסיטת בן-גוריון.

סמינרים: 8 ש"ס. מתוכם 4 ש"ס באוניברסיטת תל-אביב ו-4 ש"ס באוניברסיטת בן-גוריון.

לאחר ביצוע ההרשמה וקבלת אישור על קבלה ללימודים יבנו תלמידי התכנית את מערכת השעות בעזרת יועצי התכנית, על פי רשימת הקורסים הרלוונטיים המופיעה בידיעון.  

 

مبنى التعليم:

يشمل البرنامج التعليمي مساقات أساسية مشتركة (إجبارية)، مساقات لغة، مساقات اختيارية وندوات في جامعتي تل-أبيب وبن-غوريون. بالإضافة الى ذلك، سيستضيف البرنامج مؤتمرات وندوات بحثية مشتركة.

مساقات اللغة: يشمل البرنامج تعلّم اللغة العربية الفصحى بمقدار 12 ساعة فصلية. لا يُشترط التسجيل بمعرفة اللغة العربية. يمكن تقديم الطلاب اللذين يجيدون العربية الفصحى لامتحان من أجل تقييم مستواهم. على الطلّاب المعفيين من تعلّم اللغة العربية الانتساب الى مساقات اختيارية بعدد نقاط مساق تعلّم العربية الفصحى المحدّدة في البرنامج.

مساقات أساسية: 30 ساعة فصلية. منهم 20 ساعة فصلية في جامعة تل-أبيب و10 ساعة فصلية في جامعة بن-غوريون.

المساقات الاختيارية – 10 ساعات فصلية. يستطيع الطلاب تقسيم هذه الساعات بين جامعتي تل-أبيب وبن-غوريون.

ندوات – 8 ساعات فصلية، منها 4 ساعات فصلية في جامعة تل-أبيب و 4 ساعات فصلية في جامعة بن-غوريون.

 بعد التسجيل في جامعة تل-أبيب واستلام القبول للبرنامج في الأقسام المختارة، على الطلاب بناء برامجهم التعليمية مع المستشارين في الجامعة الأم. (قائمة المساقات موجودة في سجل الأقسام لكل جامعة).

 

רשימת קורסי הליבה בתכנית לימודי תרבות ערבית-יהודית

 

אוניברסיטת תל-אביב

מ-ערב: אוריינטציה בתרבות המערבית

החוג לספרות

2 ש"ס

בין עברית לערבית – ספרות, היסטוריה, תרבות, לשון, זהות

החוג לספרות

2 ש"ס

על הזהות הפלסטינית בישראל

החוג לספרות

2 ש"ס

יצירות מופת בשירה העברית בימי הביניים

החוג לספרות

2 ש"ס

יהודי ארצות האסלאם

החוג להיסטוריה של ע"י

2 ש"ס

מבוא לערבית יהודית

דרישת קדם: ערבית ספרותית רמת מתחילים

החוג לערבית ואסלאם

4 ש"ס

קריאה משווה בטקסטים בערבית יהודית חדשה

דרישת קדם: קורס "מבוא לערבית יהודית"

 

2 ש"ס

השכלה, מיסיון ואימפריאליזם: "יהודי המזרח" במאה ה- 19

 

4 ש"ס

סה"כ באוניברסיטת ת"א

 

20 ש"ס

 

קורסי שפה ערבית ספרותית עד לרמת פטור

 

אוניברסיטת בן-גוריון

בין מזרח למערב: יהדות, נצרות ואיסאלם

2 ש"ס

אבני דרך בתרבות היהודית ערבית (סדרת הרצאות)

2 ש"ס

הקול המזרחי בספרות העברית

2 ש"ס

תיאוריות במאה ה-20 – מניטשה עד דרידה

4 ש"ס

סה"כ באוניברסיטת בן גוריון

10 ש"ס

 

قائمة المساقات الأساسية:

 

في جامعة تل-أبيب

غرب/عرب: توجّهات في الثقافة الغربية        ساعتين فصليتين

بين العبرية والعربية – أدب، تاريخ، ثقافة، لغة، هوية   ساعتين فصليتين

عن الهوية الفلسطينية في اسرائيل   ساعتين فصليتين

روائع الشعر العبري في العصور الوسطى      ساعتين فصليتين

يهود الدول المسلمة       ساعتين فصليتين

مدخل للغة العربية اليهودية

شرط أوّلي: معرفة العربية الفصحى بمستوى مبتدئين   4 ساعات فصلية

قراءة مقارنة في نصوص بالعربية اليهودية الحديثة

شرط أوّلي: مساق "مدخل للعربية اليهودية"   ساعتين فصليتين

التنوير، التبشير والاستعمار: "يهود الشرق" في القرن التاسع عشر        4 ساعات فصلية

مجمل الساعات في جامعة تل-أبيب: 20

 

مساقات لغة عربية فصحى حتى مستوى الإعفاء

 

جامعة بن-غوريون

بين الشرق والغرب: اليهودية، المسيحية والاسلام      ساعتين فصليتين

معالم في الثقافة اليهودية العربية (سلسة محاضرات)   ساعتين فصليتين

الصوت الشرقي في الأدب العبري   ساعتين فصليتين

نظريات في القرن العشرين – من نيتشة حتى دريدة    4 ساعات فصلية

مجمل الساعات في جامعة بن-غوريون: 10

 

יועצי התכנית:

פרופ' גלילי שחר gshahar@post.tau.ac.il

ד"ר אלמוג בהר almogbehar@gmail.com

 

مستشاري البرنامج:

بروفيسور جليلي شاحار: gshahar@post.tau.ac.il

د. الموج بيهار: almogbehar@gmail.com

 

תשלום שכר הלימוד וקבלת שירותים

שכר הלימוד משולם לאוניברסיטת האם בה נרשם הסטודנט כנהוג בכל מוסד ומוסד. סטודנט בתוכנית יהיה פטור מכל תשלום בגין לימודיו באוניברסיטת בן-גוריון השותפה לתוכנית, ויהיה זכאי לקבל את כל השירותים הניתנים שם (כגון: ספריה, כרטיס נבחן).

تسديد رسوم التعليم وتلقّي الخدمات

تُدفع رسوم التعليم للجامعة الأم كما معمول به في جميع المؤسسات. الطلاب المنتسبون لهذا البرنامج في جامعة تل-أبيب معفيون من رسوم للتعليم في جامعة بن-غوريون، ويحق لهم تلقي جميع الخدمات المتوفّرة فيها (مثل استخدام المكتبة وبطاقة ممتحَن).

 

רישום מקוון לתכנית

للتسجيل للبرنامج اضغط هنا

אוניברסיטת תל-אביב, ת.ד. 39040, תל-אביב 6997801
UI/UX Basch_Interactive